RFID: de barcode voorbij

Tussen productregistratie en privacy

28 oktober 2004 | Remco Mourits Alzheimer
Door zijn minuscule omvang is de RFID-chip in nagenoeg elk voorwerp toe te passen. Nu al worden RFID-chips onder de huid van dieren aangebracht om ze te kunnen volgen. De chips zijn verder te vinden in pasjes waarmee de toegangscontrole tot gebouwen wordt geregeld. Ook de harde plastic antidiefstal-labels die u vaak in kledingwinkels tegenkomt zijn voorzien van RFID-chips. De meest gangbare toepassing van RFID is op dit moment echter in het distributiekanaal van grote ondernemingen. Daar worden hele pallets van chips voorzien, zodat voorraden en bestellingen in een oogwenk zijn te scannen.

Ook in Nederland wordt met de technologie geëxperimenteerd. En hoe. De Rotterdamse Baja Beach Club biedt vaste klanten de mogelijkheid onderhuids een RFID-chip te laten aanbrengen. Door deze VIPchip weet de club direct wie de bezoeker is en wat zijn saldo is.

De Raad voor de Nederlandse Detailhandel wil RFID juist inzetten om bepaalde klanten buiten de deur te houden. Men is van plan de technologie te gebruiken om winkeldiefstal tegen te gaan. De Engelse supermarktketen Tesco heeft hier al ervaring mee. De keten voorzag eerder zijn Gillette-scheermesjes van de RFID-chips. Wanneer een klant een pakje scheermesjes uit het schap pakte, stuurde een RFID-scanner een signaal naar een videocamera die vervolgens een korte opname van de klant maakte. Bij de kassa herhaalde dit proces zich. Personeel kon op die manier achteraf altijd zien wie niet had afgerekend en deze klanten voortaan weren.

Het ging hierbij om een proefproject dat inmiddels is gestaakt, maar het voorbeeld laat wel zien welke verregaande implicaties een relatief eenvoudige technologie als RFID kunnen hebben. En het kan nog gekker. Onderzoekers van Intel kwamen in samenwerking met enkele Amerikaanse universiteiten tot de opmerkelijke conclusie dat RFID-toepassingen in huishoudelijke apparatuur veel ouderen in staat stelt langer zelfstandig te blijven wonen. Dit idee werd toegelicht op een technologiebeurs van het Center for Aging Services Technologies (CAST).

Stop RFID in tandenborstels, kleren, scheerapparaten, potten en pannen, en de apparatuur houdt zelf in de gaten of, en zo ja hoe vaak, hij gebruikt wordt. De gegevens kunnen op een centrale pc worden opgeslagen, en eventueel naar een wijkverpleegkundige worden verzonden. Op die manier is bij te houden of mensen nog wel voor zichzelf zorgen en of ze nog wel de deur uit komen. Met name de Amerikaanse Alzheimer-stichting is bijzonder geïnteresseerd in een dergelijke toepassing van RFID-technologie.

Personen traceren
Bovenstaande voorbeelden laten niet alleen zien hoe handig RFID kan zijn. Ze tonen tevens aan hoe de privacy van de consument door de technologie in gevaar kan komen. Diverse Amerikaanse en Europese privacy-organisaties hebben reeds laten weten bezorgd te zijn.