RFID: de barcode voorbij

Tussen productregistratie en privacy

28 oktober 2004 | Remco Mourits In de meeste gevallen wordt RFID uitsluitend toegepast om producten te kunnen traceren tijdens het productie- en/of verzendingsproces. Als het product eenmaal bij de klant is, is de chip echter nog steeds aanwezig. En zoals gezegd kent een passieve chip een schier oneindige levensduur. Het unieke identificatienummer van een jas is dus ook nog op afstand te scannen als hij door de koper wordt gedragen. Zo kan deze persoon worden gevolgd, zij het in de meeste gevallen uitsluitend van enkele meters afstand. Het is echter niet ondenkbaar dat het bereik van scanners in de toekomst veel groter wordt, en de privacy van de consument evenredig minder.

De Nederlandse stichting Bits of Freedom (BoF), die opkomt voor onze digitale burgerrechten, vindt dan ook dat de toepassing van RFID aan regels zou moeten worden gebonden. Maurice Wessling van BoF: "We zijn zeker niet tegen de technologie, mits er drie basisregels worden ingevoerd. Winkels die producten met RFID-chips aanbieden, moeten allereerst de klant bij de ingang attenderen op de aanwezigheid van de chips. Bovendien moeten ze de klant laten weten welke informatie precies op de chips is opgeslagen. Ten slotte moet de chip bij de kassa kunnen worden verwijderd of worden uitgeschakeld."

Persoonstracering als technologische bijwerking is niet nieuw. Zo is het gsm-netwerk ontwikkeld om draadloze telefonie mogelijk te maken. Inmiddels wordt het signaal echter door de rechtelijke macht gebruikt om te achterhalen of een verdachte werkelijk daar was waar hij beweert te zijn geweest. Service-providers experimenteren met het aanbieden van plaatsbepaalde diensten, location based services, op basis van gsm-gegevens. Staat u voor een restaurant, dan verschijnt de dagschotel op het display van uw mobieltje. Maurice Wessling van Bits of Freedom is hier uiteraard niet blij mee. "Te veel inzicht in ons handelen is gevaarlijk."

Ook het opsporen van mensen door de politie aan de hand van een gsm- of RFID-signaal keurt hij daarom af. Wessling maakt overigens wel onderscheid tussen zichtbare en onzichtbare gegevensstromen. "Als ik voor een abri sta en ik krijg een op mij toegesneden advertentie, dan weet ik in ieder geval dat de abri informatie van mij leest. Met RFID kan in principe iedereen de informatie uit bijvoorbeeld de chips in je kleren lezen zonder dat je er ooit achter komt. Je hebt geen zicht, en dus ook geen controle op de gegevensstroom. En dat is een kwalijke zaak."

Prof. dr. Cor Molenaar, voorzitter van het RFID Platform Nederland, dat de belangen van de technologie in Nederland behartigt, ziet het probleem niet. In de eisen van Bits of Freedom kan hij zich dan ook maar ten dele vinden. "Het informeren van het publiek over de aanwezigheid van RFID en over de informatie die op de chips is opgeslagen, is prima. Het deactiveren van de chips gaat echter te ver." Los van de technische problemen die deze eis met zich meebrengt, vraagt Molenaar zich af waarom je er überhaupt aan zou beginnen: "Dat iemand je gaat volgen omdat hij een pak melk hebt gekocht, is hoogst onwaarschijnlijk."