RFID: de barcode voorbij

Tussen productregistratie en privacy

28 oktober 2004 | Remco Mourits Adidas in De Kuip
Bij het volgen van (producten die worden gedragen door) mensen moet overigens niet direct worden gedacht aan geheime dienst en staatspolitie, aldus Wessling. "We moeten af van het idee van één Big Brother. Er zijn tegenwoordig vele duizenden partijen die inzicht hebben in ons handelen." Het gevaar is volgens hem vooral uit de hoek van de commercie te verwachten.

Wat zou Adidas er bijvoorbeeld voor over hebben om te weten hoeveel bezoekers van Feijenoord-Ajax hun schoeisel dragen? Als alle schoenen met RFID-chips zouden zijn uitgerust, is een aantal scanners bij de ingangen tot het stadion genoeg om antwoord te geven op deze vraag. Bits of Freedom hoopt dat het nooit zover komt, maar Molenaar van RFID Platform Nederland ziet er wederom geen probleem in: "Er is geen sprake van schending van de privacy. Het product is immers niet gekoppeld aan een specifieke persoon." Met andere woorden: welke schoenen het stadion betreden is te registreren, niet van wie die schoenen zijn: "En neem maar van mij aan dat 99 procent van het publiek daar geen enkel probleem mee heeft", aldus Molenaar. Ter argumentatie wijst hij er op dat niemand problemen heeft met de mobiele telefoon, terwijl het lokaliseren van gsm-signalen een grotere inbreuk op de privacy kan vormen omdat het toestel wél persoonsgebonden is.

Boodschappen scannen
Hoe gevoelig de privacykwestie echter kan liggen, is goed te demonstreren aan de hand de plannen van Wal-Mart. De Amerikaanse supermarktketen, in de jaren tachtig een van de grote pleitbezorgers van de implementatie van de barcode, verricht nu pionierswerk bij de implementatie van RFID. Het bedrijf verplicht zelfs zijn leveranciers op termijn hun producten aan te leveren voorzien van RFID-chips. Voor supermarkten is RFID een uitkomst. Niet alleen zijn de enorme hoeveelheden goederen veel eenvoudiger te traceren en dus in een oogwenk te tellen, RFID weet ook het kassasysteem te vereenvoudigen. Wanneer elk product een RFID-chip heeft, kan een scanner bij de uitgang automatisch alle producten in een boodschappentas in een oogwenk identificeren.

Maar zo ver is het nog lang niet. Een eerste test van Wal-Mart met RFID in individuele producten riep enorme weerstand op bij privacygroepen, politici én - wat voor de keten het belangrijkst is - ook bij de klanten. Wal-Mart beloofde ijlings de chips vooralsnog alleen in zijn magazijnen toe te passen. Daarbij komen ze op dozen en pallets terecht, en niet of nauwelijks in individuele producten. Waar dat wél gebeurt, zal de klant worden gewaarschuwd, aldus Wal-Mart.