Hoe lang gaan cd's en dvd's mee?

Levensduur wisselt sterk

20 april 2005 | PC Labs Optische schijfjes
(Her)beschrijfbare cd's en dvd's zijn de voorbije jaren uitgegroeid tot het populairste medium om bestanden uit te wisselen en te archiveren. Er gebeurt dan ook steeds meer onderzoek naar de verwachte levensduur.

Het Amerikaanse National Institute for Standards and Technology (NIST) publiceerde onlangs de eerste bevindingen uit een uitgebreid onderzoek naar cd- en dvd-media. Via versnelde verouderingstests in speciale klimatologische testkamers ging het NIST na hoe snel deze media verouderen onder invloed van temperatuur, vochtigheid en licht.

Het verschil tussen éénmaal beschrijfbare media (r-media) en herbeschrijfbare media (rw-media) is ook relevant voor hun levensduur. Bij r-media wordt de informatie door een laserstraal gebrand in een laag organische kleurstof (dye) die ingesloten ligt in een polycarbonaat drager. Rw-media bevatten een film uit een metaallegering waarop via fasewisseling de informatie vastgelegd wordt.

Deze film is niet zo stabiel als de kleurstof in r-media, waardoor de verwachte levensduur van rw-media korter is. Bovendien daalt die verwachte levensduur telkens een rw-schijf opnieuw beschreven wordt. Voor archiefdoeleinden heeft r-media dus duidelijk de voorkeur.

Kleur bekennen
Bij de cd-r-media stelde het NIST opmerkelijke verschillen vast. De belangrijkste factor was het type kleurstof (dye) dat gebruikt werd. Van de drie courante types bleek ftalocyanine het meest stabiel. Schijfjes met cyanine-kleurstof waren gevoeliger voor hoge temperaturen en vochtigheid, terwijl schijfjes met azo-dye zowel onder invloed van licht, temperatuur als vochtigheid sneller verouderden. De eerste resultaten van het NIST wijzen erop dat goede cd-r-media tientallen jaren stabiel blijven.

Over de kleurstof in beschrijfbare dvd's zijn volgens de onderzoekers van het NIST nog te weinig gegevens bekend om zinvolle uitspraken te doen. Bovendien veranderen de fabrikanten nog steeds de samenstelling van hun kleurstof om ze stabieler of goedkoper te maken. Op dit ogenblik is dvd-r dan ook geen verantwoorde keuze voor archivering.

Ontwikkeling
Ook bij cd-r-media zijn er nog nieuwe ontwikkelingen. Fujifilm introduceerde in 2004 een nieuw type 'CD-R for Digital Photos'. Dit is een cd-r op basis van ftalocyanine met als unieke eigenschap een zwarte beschermlaag die licht met een golflengte onder 700 nanometer blokkeert.

Daardoor is dit type cd-r beter bestand tegen veroudering onder invloed van UV-straling en zichtbaar licht. De Fujifilm-media blijven wel gevoelig voor extreme temperaturen en vochtigheid, en uiteraard ook voor mechanische beschadigingen zoals krassen.

Die laatste vormen een zeer reëel gevaar: een kras op de labelzijde van een cd kan de reflecterende laag zodanig beschadigen dat de gegevens onleesbaar worden. Zelfs met deze cd-r's volgt u maar beter het advies van het NIST om al uw schijfjes met de nodige voorzichtigheid te behandelen.

 

Lees meer artikels over : cd-r, houdbaarheid, dvd-r

bron: PC Labs