Hoe verder met softwarepatenten in Europa?

"Commissie houdt grote leugen in stand"

21 mei 2007 | Janneke Scheepers Het Europese patentensysteem is een slechte oplossing voor bescherming van software. Dat was vorige week de duidelijke boodschap aan bezoekers van de Eupaco-conferentie 'Towards a new European Patent System'. Maar hoe moet het dan?

Softwarepatenten zoals die nu worden verstrekt, zorgen voor grote problemen, stellen organisaties als de Foundation for a Free Information Infrastructure (FFII). De patenten zijn te veelomvattend en de bescherming duurt te lang, zo'n twee decennia. Doordat niet bekend is wat er precies is gepatenteerd, hebben ondernemers te maken met veel onzekerheid en risico's.

Officieel worden in Europa helemaal geen patenten op computerprogramma's verleend. Maar software is wél patenteerbaar als de onderliggende uitvinding hardware betreft. Die regel laat ruimte voor interpretatie. Volgens de FFII heeft de EPO inmiddels meer dan honderdduizend patenten verstrekt 'op het gebied van software'.

De Europese Commissie heeft "het dogma van de EPO", dat software níet wordt gepatenteerd maar de achterliggende uitvinding wel, volledig geaccepteerd, meent FFII-president Pieter Hintjens. In zijn ogen houden de Europese Commissie en de EPO samen "een grote leugen" in stand, die "dicht bij fraude" komt, zo liet hij na afloop van de conferentie weten aan ZDNet.

Steeds meer softwarepatenten
Wetenschapper Salvatore Torrisi noemde tijdens Eupaco het beestje gewoon bij zijn naam: "Softwarepatenten zorgen voor een stijgend aandeel in het totale aantal patenten in de EPO." Hij baseerde die bewering op basis van eigen onderzoek. Samen met twee collega's onderzocht Torrisi de impact van softwaregerelateerde patenten op de marktwaarde van Europese firma's.

Zij vonden "geen enkel effect van betekenis". Een mogelijke verklaring is volgens de onderzoekers dat softwarepatenten amper worden gebruikt. De octrooien zouden over het algemeen van slechte kwaliteit zijn en vooral worden gebruikt om portfolio's op te bouwen, meer dan ter bescherming van echte uitvindingen.

Dit houdt de innovatie tegen, vinden lobbyisten als Hintjens. Hij is een fervent voorvechter van een nieuw systeem van brevetten. Het idee van een 'minipatent' of 'gelimiteerd patent' kan hem wel bekoren: "I like it a lot". Lee Hollaar, professor aan de University of Utah, heeft een systeem met een dergelijk brevet uitgewerkt.

Snel, goedkoop en beperkt
Het belangrijkste kenmerk van dit gelimiteerde patent is dat het direct bescherming biedt, vanaf het moment dat de technologie op de markt komt, verklaart Lee tijdens Eupaco. Zo krijgen concurrenten niet de kans om de software snel te kopiëren. Een van de grootste problemen bij 'gewone' patenten is dat het te lang duurt - vaak zo'n vier jaar - voordat de patentaanvraag wordt toegekend.